Տանը
- Ներկայացրու 19-րդ դարի կարևորագույն ուսումնական հաստատությունների մասին/Լազարյան ճեմարան,Ներսիսյան դպրոց, ընտրիր մեկը, մանրամասն ներկայացրու/
19 դարի մշակույթի կենտրոններն էինԿոստանդոպոլիսը և Թիֆլիսը:ՈՒսումնական հաստատություններ կայինՎենետիկում, ՍուրբՂազար կղզում Վնական դպրոցը, Կոստանդոպոլիսում`Սկյուտալի դպրոցը, Էջմիածնում `1763թ. Սիմեոն երևանցու հիմնած դպրոցը, Աստրախանում 1810թ. Աղաբաբյան դպրոցը, Մոսկվայում 1815թ. Լազարյան ինստիտուտը, Թիֆլիսում 1824թ. Ներսիսյան դպրոցը, 1837թ. և 1838թ. Երևանում և Շուշիում թեմական դպրոցներ բացվեցին և Վենետիկում բացվեց Ռաֆաելյան դպրոցը:
- Պատմիր հայրենիքում և հայրենիքից դուրս հայ տպագրության, առաջին տրագրված ամսագրի մասին. ինչ թեմայով կցանկանայիր ստեղծել քո ամսագիրը:
Առաջին տպագրությունը Աստվածաշունչն էր 1666թ. Ամստերդամում Ոսկան երևանցու ջանքերով տպագրվեց այս գիրքը: Ես կցանկանայի ավելի շատ արկածային թեմայով ստեղծել իմ գիրքը:
- Պատմիր Մխիթարյան վարժարանի սան Միքայել Չամչյանի գործունեության մասին:
Չամչյան Միքայել
| Միքայել Չամչյանի «Պատմություն Հայոց…» աշխատության առաջին ամբողջական հրատարակության տիտղոսաթերթը (1784 թ., Վենետիկ) |
Միքայել Չամչյանը պատմաբան է, քերական, լեզվաբան, աստվածաբան և մանկավարժ: Նրա «Պատմություն Հայոց…» աշխատությունը Հայաստանի քննական պատմություն ստեղծելու առաջին փորձն է հայ պատմագրության մեջ՝ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունից» հետո:Չամչյանը նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, ապա սովորել է Սբ Ղազար կղզու Մխիթարյան վարժարանում: Տիրապետել է հունարենին, լատիներենին, իտալերենին, ֆրանսերենին, գերմաներենին, եբրայերենին, ասորերենին, սանսկրիտին, պարսկերենին, թուրքերենին: 1762 թ-ից Չամչյանը Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ էր: 1769 թ-ին օծվել է վարդապետ, նշանակվել Բասրայի և Բաղդադի հայ կաթոլիկ համայնքի հոգևոր առաջնորդ: 1776–89 թթ-ին վարել է Սբ Ղազարի, 1789–91 թթ-ին՝ Տրանսիլվանիայի Եղիսաբեթուպոլիս քաղաքի հայկական վարժարանների վերատեսչի, 1795–1823 թթ-ին՝ Կոստանդնուպոլսի Մխիթարյան միաբանության մեծավորի (ավագ պաշտոնյա) պաշտոնները, եղել միաբանության վարչական մարմնի խորհրդական:Չամչյանը 1779 թ-ին հրատարակել է «Քերականություն Հայկազյան լեզվի» աշխատությունը, որը 1801–59 թթ-ին վերահրատարակվել է 15 անգամ և շուրջ 100 տարի օգտագործվել որպես գրաբարի քերականության լավագույն դասագիրք:Չամչյանի հայագիտական գործունեության մեջ առանձնանում է «Պատմություն Հայոց ի սկզբանե աշխարհի մինչև ցամ Տյառն 1784» (3 հատոր, 1784–86 թթ.) աշխատությունը: Այն պատմամշակութային նշանակալի երևույթ է, հայ նոր պատմագիտության հիմնակետերից: Ի տարբերություն հայ ավանդական պատմագրության՝ Չամչյանը մշակել է ժամանակագրություն, փորձել է պարբերացնել հայոց պատմությունը, առաջադրել է պատմության ըմբռնման նոր սկզբունքներ: Առանձին հայ մատենագիրների անտիպ ձեռագիր աշխատություններ Չամչյանը համեմատել է, սրբագրել բնագրային աղճատումները, ապա համադրելով օտար աղբյուրների հետ՝ ստուգել նկարագրված դեպքերի ճշմարտացիությունը: Նյութը շարադրելիս գրքի լուսանցքում նշել է աղբյուրը: Ունենալով կրոնական պատմահայեցողություն՝ պատմական իրադարձությունները գնահատել է որպես «գերաշխարհիկ» կամքի արտահայտություն, պայմանավորել նախախնամությամբ, նույնացրել ժողովրդի և եկեղեցու պատմությունը:Չամչյանի «Մեկնություն սաղմոսաց» (10 հատոր, 1815–23 թթ.) երկասիրությունը հայ մեկնողական գրականության գլուխգործոց է: Սաղմոսների հայերեն թարգմանությունները համեմատելով ասորերեն, հունարեն, լատիներեն, եթովպերեն, արաբերեն թարգմանությունների և եբրայերեն բնագրի հետ՝ Չամչյանը ճշգրտել է դրանք, վերացրել թարգմանական աղավաղումները, մեկնաբանել սաղմոսների գեղագիտական, իմաստասիրական, գեղարվեստական արժեքները:Կոստանդնուպոլսի լուսավորչական և կաթոլիկ համայնքների միջև սուր պայքարը հարթելու նպատակով գրել է «Վահան հավատո…» ծավալուն (շուրջ 1000 էջ) դավանաբանական երկը, որը Հռոմի հավատաքննության գերագույն ատյանի որոշմամբ ճանաչվել է հերետիկոսական և ոչնչացվել (համառոտ տարբերակը հրատարակվել է 1873 թ-ին, Կալկաթայում):Չամչյանը մշակել է հայկական դպրոցների ուսումնական և բարոյակրթական կանոններ և ծրագրեր. անհրաժեշտ է համարել հայկական դպրոցը եվրոպականացնելը և ժողովրդի շահերին ծառայեցնեը: Դասավանդվող առարկաների ծրագրում գերապատվությունը տվել է հայագիտությանը: Չամչյանին աշակերտել են հայտնի մտավորականներ Ղուկաս Ինճիճյանը, Մկրտիչ և Հարություն Ավգերյանները, Մանվել Ջախջախյանը և ուրիշներ:Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքները միաբանելու նպատակով Չամչյանը բանակցություններ է վարել Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքներ Հովհաննես Չամաշրճյանի և Պողոս Գրիգորյանի հետ, հրավիրվել են խորհրդակցություններ, պատրաստվել է «Հրավեր սիրո» հատուկ շրջաբերականը, սակայն այս նախաձեռնությունը դատապարտել են թե՜ Էջմիածինը, թե՜ Վատիկանը:
- Արվեստ- Ներկայացրու ժամանակաշրջանի խոշոր նկարիչներից մեկին, ընտրիր իր նկարներիվ մեկը, նշված «Մի լուսանկարի պատմություն» թեմայով, պատմիր մի կտավի մասին:
Կերպարվեստի բնագավառում հայտնի էին Հկոբ և Աղաթոն Հովնաթանյանները:
Մի նկարի պատմություն. Էդվարդ Մունկ, «Հիվանդ աղջիկը»
- 2144
- Հեղինակ՝ Արև Թովմասյան
Նորվեգացի էքսպրեսիոնիստ նկարիչ, արվեստի տեսաբան Էդվարդ Մունկը հայտնի է իր դեպրեսիվ, մահ ու սարսափ պատկերող նկարներով: Նրա նկարների տրամադրությունները փոխանցվում են դիտողներին, դրանց վերլուծությամբ զբաղվում են արվեստի տեսաբանները, հոգեբանները, սոցիոլոգները և շարքային արվեստասերները: Ձեզ ենք ներկայացնում նրա՝ «Հիվանդ աղջիկը» հայտնի նկարը:
«Հիվանդ աղջիկը». 1885-1886 թթ.
Նկարում պատկերված է կարմրահեր հիվանդ աղջնակ՝ բազկաթոռի մեջ: Նրա կողքին սևազգետ տխուր կին է: Սենյակն ընդհանուր առմամբ մութ է և մռայլ: Նկարի միակ լուսավոր բանը մեռնող աղջկա դեմքն է՝ ասես առանձին տեղից լուսավորված լինի: Թեպետ այս նկարի բնորդը 11 ամյա Բեթսի Նիլսենն է եղել, բայց նկարը Մունկի քրոջն է պատկերում՝ Սոֆիին: Սոֆին մահացել էր թոքախտից, երբ Մունկը 14 տարեկան էր: Նույն հիվանդությունից էր մահացել նաև նրանց մայրը, երբ նկարիչը դեռ 5 տարեկան էր: Մոր մահը այնքան էլ լավ չէր հիշում, իսկ ահա քրոջ մահը շատ մեծ հետք է թողել Մունկի հոգում՝ դարձնելով նրան դեպրեսիվ: Այդ դեպքն իր կնիքն է թողել նաև Մունկի գեղարվեստական աշխարհընկալման վրա. նրա բոլոր նկարներում դեպրեսիա, ցավ, մահվան ու սարսափի տրամադրություն կա: Նրա այստեսակ աշխարհընկալման պատճառներից մեկն էլ հոր՝ չափազանց խիստ և եռանդուն հավատացյալ լինելն էր. «Իմ հայրը բռնկուն և կրոնամոլ մարդ էր, ես նրանից ժառանգել եմ խենթության ծիլեր: Վախի, ողբի և մահվան ոգին ինձ ուղեկցում էր ծնվածս օրվանից», – գրում է Մունկը:
Քննադատները շատ խիստ արտահայտվեցին այս նկարի մասին՝ մեղադրելով Մունկին նրանում, որ անավարտ գործ է ներկայացրել իրենց դատին: «Լավագույն բանը, որ կարող ենք անել Մունկի համար, նրա նկարների կողքով լուռ անցնելն է», – գրել է ժամանակի լրագրողներից մեկը:
Չնայած դրան՝ Մունկն իր այս նկարը համարում էր իր ամենակարևոր ստեղծագործություններից մեկը: Նա ընդհանուր թվով տարբեր տարիներին արված 6 նկար ունի, որոնք պատկերում են քրոջ մահը:
- «Մխիթարյան Միաբանություն», պատրաստել երկու րոպեանոց տեսաֆիլմ, ձեր ձայնագրությամբ:
Նարե Մկրտչյան 