7.

l. Преподаватель сказал нам, чтобы мы прочитали эту книгу. Он сказал, что эта книга очень интересная. 2. Врач сказал больному, что у него неопасная болезнь. Он сказал, чтобы больной принимал лекарство. 3. Отец написал мне, чтобы летом я приехал домой. Он написал, что они с мамой очень хотят видеть меня. Я написал родителям, что летом я обязательно приеду к ним. 4. Я сказал товарищу, что я куплю билет в кино. Товарищ сказал мне, чтобы я купил ему два билета. 5. Преподаватель сказал, что сегодня мы будем писать сочинение. Он сказал, чтобы мы писали внимательно. 6. Мой друг сказал мне, чтобы я посмотрел балет «Лебединое озеро». Он сказал, что он смотрел этот балет в Большом театре.

8.

А) 1. Мой друг спросил меня: «Почему ты не был вчера на вечере?»-почему я не был вчера на вечере. 2. Он спросил нас: «Вы пойдѐте завтра в театр?»-пойдем ли мы завтра в театр 3. Анна сказала Павлу: «Позвони мне сегодня вечером»-чтобы он позванил ей сегодня. 4. Я сказал ей: «Подожди меня здесь»-чтобы она подаждала меня здесь. 5. Она спросила брата: «Ты можешь помочь мне?»-может ли он помочь ей. 6. Он спросил меня: «Ты помнишь этого человека?»-помню ли я етого человека. 7. Мой друг спросил меня: «Куда ты положил мой портфель?»-куда я положил его портфель. 8. Я спросил Виктора: «Ты приходил ко мне вчера?»-приьодил ли он ко мне вчера. 9. Он попросил меня: «Помоги мне, пожалуйста»-помочь ему.. 10. Олег попросил меня: «Ты прочитаешь эту книгу до субботы?»-прочитаю ли я ету книгу до субботы.

Б) 1. Он спросил нас: «Куда вы идѐте?» Мы ответили ему: «Мы идѐм в
кино». 2. Он спросил меня: «Ты читал эту книгу?» Я ответил: «Нет, не читал». Он сказал мне: «Я могу дать тебе книгу на два дня». 3. Мать спросила сына: «Ты был вчера в кино?» Сын ответил: «Да, был». Мать спросила: «С кем ты ходил в кино?» Он ответил: «Я ходил Ее товарищем». 4. Товарищ попросил меня: «Объясни мне эту задачу». Я сказал ему: «Попроси Антона, потому что я сам не знаю, как решать еѐ». 5. Я попросил друга: «Расскажи мне, как ехать в театр». Он
сказал: «Спроси Анну, потому что она была в этом театре».

Առաջադրանք.
1. Ներկայացրե՛ք Մայիսյան հերոսամարտերի պատմական նշանակությունը:

Օգտվելով նպաստավոր հանգամանքից՝ մայիսի 15-ին թուրքական զորքերը հանկարծակի հարձակումով գրավեցին Ալեքսանդրապոլը (Գյումրին) և առաջ շարժվեցին երկու հիմնական ուղղություններով։ Թուրքական զորքերի մի խմբավորում Ալեքսանդրապոլից շարժվեց դեպի Արարատյան դաշտ՝ Երևանը և Էջմիածինը գրավելու, իսկ մյուսը՝ Ղարաքիլիսա (Վանաձոր-Ղազախով ռազմավարական ուղղություն վերցրեց դեպի Բաքու։ Հայկական ազգային զորամասերը անկարող էին երկարատև դիմադրություն ցույց տալ զավթիչներին։ Հայ ժողովրդի գլխին նորից կախվեց ֆիզիկական բնաջնջման վտանգը։

Թուրքերին դիմակայելու համար կատարվեց հայկական զինված ուժերի վերադասավորում։ Ստեղծվեց Երևանյան զորախումբը, որի հրամանատարն էր գեներալ Մովսես Սիլիկյանը։

Արարատյան դաշտ ներխուժած թուրք ասկյարները (զինվորները) մայիսի 21-ին գրավեցին Սարդարապատ (Արմավիր) գյուղն ու կայարանը։ Հայ ժողովուրդը ազգային-ազատագրական պայքարի ելավ, ուր վճռվելու էր նրա լինել-չլինելու հարցը։

Մայիսի 22-ի վաղ առավոտյան եկեղեցու զանգերի ղողանջների ներքո սկսվեց Սարդարապատի պատմական ճակատամարտը։ Սարդարապատի զորաջոկատը, որի հրամանատարը գնդապետ Դանիել Բեկ-Փիրումյանն էր, հրետանային նախապատրաստությունից հետո անցավ հակահարձակման։ Հայկական զինուժը հուժկու գրոհով հետ վերցրեց թշևամու կողմից մեկ օր առաջ գրաված Սարդարապատը։ Թուրքերը, մեծ կորուստներ տալով, խուճապահար նահանջեցին մինչև Արաքս կայարանի մոտակա բարձունքները։ Իսկ մի քանի օր տևած համառ ու ծանր մարտերից հետո թուրքական 15-հազարանոց զորքը ջախջախվեց և նահանջեց դեպի Գյումրի։

Մի՛տայք զսրբութիւն շանց. եւ մի՛ արկանէք զմարգարիտս ձեր առաջի խոզաց:

Կարդա այսպես.

զսրբութիւն – ըզսրբություն

զմարգարիտս – ըզմարգարիտս

Բառարան

մի՛ տայք – մի՛ տաք

շանց – շներին

մի՛ արկանեք – մի՛ գցեք

զմարգարիտս ձեր – ձեր մարգարիտները

առաջի խոզաց – խոզերի առաջ

Առաջադրանքներ

Աշխարհաբար գրի՛ր ասույթը:

Մի տվեք սրբությունը շներին, և մի գցեք մարգարիտը ձեր խոզի առաջ:

Համեմատի՛ր Ա և Բ շարքի բառակապակցություններն ու հետևությո՛ւն արա.

Ա. մանուկ աղքատ և իմաստուն                         Բ. աղքատ և իմաստուն մանուկ

թագավոր ծեր և անմիտ                                ծեր և անմիտ թագավոր

զբանս հանճարոյ                                          հանճարի խոսքերը

զմարգարիտ ձեր                                          ձեր մարգարիտները

առաջի խոզաց                                             խոզերի առաջ

Այս բառակապակցություններից կարելի է մեկ հետևություն անել, որ ածականները գրվում են ենթակայից հետո:

Իւրաքանչիւր ծառ ի պտղոյ իւրմէ ճանաչի:

Կարդա այսպես.

իւրաքանչիւր – յուրաքանչյուր

ի պտղոյ – ի պտղո

 իւրմէ – յուրմե

Բառարան

իպտղոյիւրմէ – իր պտղից

ճանաչի – ճանաչվում է

Առաջադրանքներ

Նախադասությունն աշխարհաբար դարձրու:

Յուրաքանչյուր ծառ իր պտղից է ճանաչվում:

Աշխարհաբար դարձրու նաև սա` Իւրաքանչիւր պտուղ ի ծառէ իւրմէ ճանաչի: Ի՞նչ փոխվեց:

Յուրաքանչյուր պտուղ իր ծառից է ճանաչվում:

Նախորդում ասվում էր, որ յուրաքանչյուր ծնող՝ իր զավակից է ճանաչվում: Իսկ այստեղ՝ յուրաքանչյուր զավակ, իր ծնողից է ճանաչվում:

Ex. B

Gordon?I think he writing a letter at the moment.

Yes,the match is on TV now,but we are losing.

Right now, Margaret having a shower.Do you want to ring latter.

Sally staying with her aunt for a few days.

I am not lying! It’s true !I did see Madonna at the supermarket.

John always using my bike !it’s so annoying.

We’re having lunch but I can come around and help you later.

Do you playing music up there ?it’s really noisy.

EX. C

Do the top musicians study for many years .

What’s going on ?i hope you’re not touching my things!

It’s a small business,so each person does lots of different jobs.

Is Christine listening to the radio , or is that the TV I can hear.

I usually buy a special ticket each week for the bus because it’s cheaper .

Our washing machine starts when you press this button .

How’s the match going? Yes our team winning?

Many people enjoy spending time on the beach on holiday.

Ex. D

I am working at the local library for the summer.

We don’t go to the theater very often.

Stacy is getting ready for school,so she can’t come to the phone .

Does Gary ever talk about his expedition to the amazon jungle?

In squash, you hit a ball against the wall .

I read a news paper at least once a week .

Do you practice the piano for two hours every day?

Nadine and Claire are doing quite well at school at the moment .

A good friend knows when you’re upset about something .

How do you spell your name .

Ex. F.

The game that I’m starting to love is backgammon.You throw the dice and move your pieces around the board. It seems quite easy but in fact you need to be quite careful. When your piece lands on another person’s s piece, you have to take it off the board and go back to the beginning.You win by getting all of your pieces to the lest spot on the board.Some people prefer playing Chess, but I don’t understand that game.Right now I’m waiting to play a game with my brother.He is doing he’s homework. Since I usually win though, I think he might not want to play with me.

письменно: написать эссе » Такой необычный человек- Ашот Блеян»

Ашот Блеян — очень хороший человек, я его очень люблю, с удовольствием хожу в основанную им школу. Я очень рад, что у него возникла такая идея и он создал эту школу. У меня было очень мало контактов с Ашотом Блеяном, но когда я это сделал, у меня остались только хорошие впечатления. Я не хочу, чтобы Ашот Блеян уходил, потому что я его очень люблю и уважаю.

Պատմվածքը մի տղայի մասին է, ով թողնում է իր հայրենիքում ամեն բան, իր հարազատներին, ընկերներին և մեկնում է Ամերիկայի ՄԻացյալ նահանգներ, ճիշտ է նա սկզբում չէր հարմարվում այտեղի կյանքին ու տեղափոխվում է Կալիֆորնիա: Տեղափոխվելուց հետո նա ամուսնանում է, ստեղծում իր ընտանիքը, ձեռք է բերում այգիներ, ֆեռմաներ, մշակում է այգիները՝ կարճ ասած ունենում է ապրելու համար շատ բարենպաստ պայմաններ: Բայց մեկ է նա հասկանում է, որ իր հայրենիքից՝ իր բնօրրանից այն կողմ ավելի լավ տեղ չկա ապրելու, ինքչան էլ որ հարուստ լինես:

Սարգիս անունով մի մարդ կար, որ Հայաստանի Կուլթիկ գյուղից Ամերիկա եկավ 1908-ին, երբ ընդամենը երեսուն տարեկան էր:
Հաղթանդամ գյուղացի էր՝ խիտ ու խուռներամ մազերով ու տպավորիչ բեղերով: Կշռում էր շուրջ երկու հարյուր ֆունտ, բայց գեր չէր և ուներ դեմքի մելամաղձոտ արտահայտություն:
Կուլթիկում նա հեղինակավոր մեկն էր եղել, երբ արդեն ոչ մի հեղինակավոր մարդ չէր մնացել, և այնտեղ երջանիկ էր ապրել, ունեցել էր բազմաթիվ հայ, քուրդ, թուրք, արաբ, հրեա, հույն, բուլղարացի և այլ ազգերի ու ազգությունների բարեկամներ: Փոքր Ասիայում նա այդ մարդկանց հետ խոսել էր հայերեն, քրդերեն, թուրքերեն կամ արաբերեն, և երբ Կուլթիկից մեկնել էր՝ թողել էր բազում բարեկամներ:

Այս նոր երկիրը խառնափնթոր մի վայր էր, և չկար մեկը, որի հետ հնարավոր լիներ զրուցել: 1908-ին Նյու Յորքում հազվադեպ կարելի էր հանդիպել որևիցե մեկի, ով կարողանար հայերեն, քրդերեն, թուրքերեն կամ արաբերեն երեք բառ արտաբերել:
Մեկնեց Մասաչուսեթսի նահանգի Լին քաղաք, աշխատանքի անցավ կոշկի ֆաբրիկայում ու սկսեց կամաց-կամաց անգլերեն սովորել:
Ծանր աշխատանք էր, մանավանդ խոշորամարմին մարդու համար, որովհետև այնպիսի գործ չէր, որ աներ սրունքներով, ուսերով և իրանով, այլ պետք էր աշխատել մատներով, բազկի մի քանի մկաններով և աչքերով:

Կոշկի ֆաբրիկայում աշխատեց մեկ տարի, և նրա մենությունն օրըստօրե անտանելի դարձավ: Լինում փոքրաթիվ հայ ընտանիքներ կային, բայց նրանց չէր սիրում: Նրանք ամենևին նման չէին կուլթիկցիներին:
Մի երեկո հարբեց ու երբ երերալով թափառում էր փողոցներով, հանդիպեց հայ քահանայի: ՈՒ միասին քայլեցին դեպի հոգևորականի տուն:
-Որդյակ, նեղությանդ պատճառն ի՞նչ է,- հարցրեց քահանան:
-Մենա՜կ եմ,- հառաչեց գյուղացին:
-Աստված է քո հայրը,- ասաց քահանան:
-Դա լավ է, տեր հայր, բայց մենակ եմ,- ասաց գյուղացին:- Մեկը չկա, որի հետ կարողանայի զրուցել: Կուլթիկում ես բոլորին ճանաչում էի՝ թե քրիստոնյաներին և թե անհավատներին: Ա՜խ, տեր հայր, կյանքն այնքա՜ն հրաշալի էր Կուլթիկում:
-Քեզ հարկ է ամուսնանալ,-ասաց քահանան:
-Համաձայն եմ,-պատասխանեց գյուղացին:-Տեր հայր, ինձ համար մի գեղեցիկ աղջիկ գտիր, որ կարողանա ճաշ եփել, խոսել հայերեն և առնվազն մեկ այլ լեզվով՝ քրդերեն, թուրքերեն կամ արաբերեն, և ես կամուսնանամ հետը:

Քահանան գյուղացուն իր տուն տարավ և անկողին տրամադրեց:
Մեկ շաբաթ անց գյուղացին քահանայից նամակ ստացավ, որը կարդաց մի քանի անգամ:
Քահանան գրել էր, որ գյուղացու համար մի լավ աղջիկ էր գտել ու խնդրում էր իրեն այցելել: Գյուղացին ևս հիսուն անգամ կարդաց, թեպետ նամակը երկար չէր: Ապա հագավ իր լավագույն շորերն ու գնաց քահանայի տուն:
-Տեր հայր, աղջիկը կարո՞ղ է ճաշ եփել,- հարցրեց գյուղացին:- ՈՒզում եմ իմանալ՝ ճաշ եփել կարո՞ղ է: Այստեղի կերակուրներից ստամոքսս խիստ խանգարվել է: Աղջիկը եփել գիտե՞: Իսկ կարո՞ղ է երգել: Նա հիմա Ձեր տա՞նն է, տեր հայր:
-Ոչ, որդյակ, մեր տանը չէ: Մե՛նք պիտի իրենց տուն գնանք,- պատասխանեց քահանան:
Մեկ մղոն քայլելուց հետո հասան այն տանը, ուր ապրում էր աղջիկը:

Նվազագույնն ասելու համար հայտնենք, որ աղջիկը շատ տգեղ էր: Սրտաբեկ գյուղացին կանգնեց-մնաց, թեպետ իր կյանքում դժբախտ բաներ շատ էին պատահել՝ Կուլթիկի կորուստը, նաև բարեկամների կորուստը, կոշկի ֆաբրիկայի անպիտան աշխատանքը, համեղ կերակուրների կարոտը, գեղեցիկ երգի բաղձանքը: Եվ հիմա այս աղջիկը, որ, իհարկե, հայուհի էր և անտարակույս՝ ամենաազնիվ նկարագրի տեր ու թերևս կարող էր սքանչելի ճաշեր եփել ու միգուցե գեղեցկատես ձեռագործներ հյուսել, բայց այդուհանդերձ՝ ո՛չ, աղջիկն իրեն դուր չեկավ: Կարծես այդ աղջիկն իրեն ավելի մենավոր կդարձներ և իր սիրտը կծվատեր մենության հոգեվարքներով:
-Այստե՛ղ, այստեղ դիր գլխարկդ,- ասաց քահանան:-Նստենք: Քեզ դեռ չեմ ասել իր անունը՝ Էլիզար Իսկենդերյան:
Գյուղացին գլխարկը հանեց ու գլանակ վառեց:
-Հիրավի՞ այդ է անունը, տեր հայր: Հավատում եմ Ձեզ,- ապա դառնալով աղջկան, ավելացրեց,-ինձ համար շատ հաճելի է Ձեզ հետ ծանոթանալը:
-Դեռ պիտի ծանոթանաս հոր ու մոր հետ,- ասաց քահանան,- նրանք հարգարժան մարդիկ են:
-Դա երևում է, տեր հայր,- պատասխանեց գյուղացին:- Ճիշտ որ հարգարժան մարդիկ են, դա ապացուցում է այս սենյակը: Րոպե անգամ չեմ կասկածում, որ առաջնակարգ մարդիկ են:
Խոր շունչ քաշեց, կրկին նայեց աղջկան և ասաց.
-Ամենաառաջնակարգ մարդիկ են: Ների՜ր ինձ, տեր հայր:
Աղջկա հայրն ու մայրը ներս եկան ծանոթանալու ու հարցրին իր անունը:
-Սարգիս Խաչատուրյան, կուլթիկցի,- պատասխանեց նա:- Խլված եմ հայրենիքի ծոցից և տասնհինգ ամիս ի վեր Ամերիկայում եմ: Ինքս ինձ կորցրել եմ օտարության մեջ: Գերի եմ՝ թշվառ ու մենավոր: Ներողություն, տեր հայր, այս ի՜նչ խայտառակ երկիր է:
Աղջիկը հայկական սուրճ մատուցեց, որն անչափ անհամ էր: Ապա երգեց, որը շատ տգեղ հնչեց:

Աթոռին նստած գյուղացին տրտմորեն երազում էր հայրենիքի մասին: Հետո հանեց ոսկե ժամացույցն ու նայեց:
-Ներեցեք, ազգակիցներ,- ասաց,- շատ լավ ժամանակ անցկացրի, բայց պետք է գնամ: Աստված ձեզ պահապան: Բարի գիշեր:
Քահանան էլ հետը դուրս եկավ:
-Է՜հ, ինչպե՞ս էր,- հարցրեց քահանան:
-Տեր հայր, չեմ կարող նկարագրել, թե որքա՜ն դժբախտ եմ,-պատասխանեց գյուղացին:-Շատ լավ աղջիկ է, շատ համեղ սուրճ է պատրաստում, ձայնն էլ սոխակի է: Բայց, տեր հայր, մի փոքրիկ բան կա, որ տխրեցնում է ինձ: Ոչ, ես չէի ուզենա նրա հետ նույն հարկի տակ ապրել, նույն անկողնում քնել: Տեր հայր, դա անհնարին է:
-Կընտելանաս,- ասաց քահանան:
-Տեր հայր, չեմ ուզում ընտելանալ: Ներիր ինձ, ես շատ դժբախտ եմ,- պատասխանեց գյուղացին:
-Լոկ ժամանակի խնդիր է,-շարունակեց քահանան:- Կանցնի մեկ-երկու շաբաթ, մեկ-երկու ամիս, մեկ-երկու տարի, կունենաս մեկ-երկու զավակ և կտեսնես, որ ամուսնացած ես, զավակներ ունես, ու տարիները կանցնեն:
-Ներողություն, տեր հայր, երախտապարտ եմ ձեզ,- ասաց գյուղացին:- Օ՜, իր այդ փոքրիկ թերությունը: Ո՛չ, ոչ մեկ շաբաթ, ոչ երկու: Բարի գիշեր, տեր հայր:
-Գիշեր բարի, որդյակ,- պատասխանեց քահանան:

Կալիֆոռնիայից մի հայ եկավ, որին Սարգիս Խաչատուրյանը մի օր երեկոյան հանդիպեց սրճարանում: Միասին օղի խմեցին, ու մարդը Կալիֆոռնիայի մասին պատմեց:
-Ճիշտ ու ճիշտ Հայաստանի նման է՝ արև, խաղողի վազեր, մարգագետիններ, ձիթենիներ, թզենիներ, առուներ, կովեր:
-Կովե՞ր, ազգակից,- բղավեց գյուղացին:- Ասացիր կովե՞ր:
-Հարյուրներով,- պատասխանեց մարդը:
-Եվ աշխատանք, ի՞նչ աշխատանք,- հարցրեց գյուղացին:
-Ագարակի աշխատանք,- պատասխանեց մարդը:
-Արևի տա՞կ… Ես Կալիֆոռնիա կգնամ,- ասաց գյուղացին:
Եվ գնաց:

Կալիֆոռնիա հասավ օգոստոսին՝ ճիշտ խաղող հավաքելու ժամանակ: Այս գործն ավելի լավ էր, քան կոշկի ֆաբրիկայում աշխատելը: Բայց սա էլ իր վատ կողմերն ուներ:
Աշխատողները հնդիկներ, մեքսիկացիներ ու ճապոնացիներ էին՝ օտար ազգերի ներկայացուցիչներ: Ինքը զրուցել էր ուզում, այնինչ իրեն հասկացող չկար:
Աշխատանքի բնույթը հետևյալն էր՝ խաղողի ողկույզները ճյուղերից կտրել ու շարել փայտե արկղերի մեջ: Այդ վիճակով թողնել արևի տակ, մինչև որ խաղողը չորանալով չամիչ դառնար: ՈՒ երբ խաղողի մի կողմը չորանում էր, երկու աշխատող գնում էին շարքի ծայրը և հերթով արկղերը վերցնելով՝ շուռ էին տալիս մյուս արկղի վրա, որպեսզի արևից խաղողի մյուս կողմն էլ չորանար:
Այս գործը հաճելի չէր կատարել մեկի ընկերակցությամբ, ում հետ հնարավոր չէր զրուցել: Ողբալի բան էր ժամերով արկղեր շրջելը որևէ մեքսիկացու հետ:
Ամբողջ ամառ այս գործն էր անում, իսկ ձմռանը հող էր հերկում ու վազերը խնամում: Կիրակի օրերին քաղաք էր գնում: Մերի Փոսթ փողոցում գտնվող հայկական սրճարան էր մտնում, օղի ու սուրճ խմում, սկյամբիլ ու նարդի խաղում և զրուցում ազգակիցների հետ: Նրանք բոլորը մարդիկ էին, որոնց նոր էր հանդիպել Կալիֆոռնիայում:

Մի կիրակի, երբ գյուղացին արճարանում էր, մի մարդ ներս մտավ: Անունը Արշակ Թոմբալյան էր, և ինքն էլ կուլթիկցի էր: Արշակ Թոմբալյանը հայրենիքից էր ճանաչում Սարգսին: Այնտեղ նրանք խոսել էին մեկմեկու հետ: Հանդիսավորությամբ միմյանց ձեռք սեղմեցին ու համարյա լաց եղան:
-Ա՜խ, Սարգիս եղբայր, ինչպե՞ս ես,- հարցրեց Արշակը:
-Լավ եմ, Արշակ եղբայր,- տրտմորեն պատասխանեց Սարգիսը:- Իրոք լավ եմ: Դու՞ ինչպես ես:
-Ա՜խ, շատ լավ եմ, սիրելի եղբայր,- ասաց Արշակը:-Ամերիկան հավանու՞մ ես, իմ կուլթիկցի բարեկամ:
-Ա՜հ, հավանու՞մ եմ, արդյոք, Ամերիկան: Է՜հ, ի՞նչ ասեմ, գնա-արի և անծանոթ մարդկանց հետ արկղեր շուռ տուր,- պատասխանեց Սարգիսը, ապա շարունակեց,- այդ է, էլի, գնա-արի և անծանոթ մարդկանց հետ արկղեր շուռ տուր: Եղբայր, ի՞նչ իմանամ նրանք ովքեր են: Նախկինում նրանց չեմ տեսել: Ո՞վ գիտե ինչ ազգից են, ինչ լեզվով են խոսում: Գնա-արի և անծանոթ մարդկանց հետ արկղեր շուռ տուր:

Կալիֆոռնիա հասնելուց մեկ տարի անց Սարգիս Խաչատուրյանն ամուսնացավ: Աղջիկը թեպետ ավելի նվազ պատվարժան ընտանիքից էր, քան Լինի աղջիկը, բայց ավելի թմբլիկ էր, ավելի թուխ և ավելի սիրուն: Հաջորդ տարի կինը նրան արու զավակ պարգևեց:
Սարգիսը չարքաշ աշխատեց ու երեք հարյուր դոլար կուտակեց: Այդ գումարը որպես կանխավճար տվեց տասը ակր այգու դիմաց: Եվ սեփական ագարակի տեր դարձավ: Արդեն ուներ երկու ձի, մի կով, տուն, լավ կին ու մի արու զավակ:
Ինչպես կասեր քահանան, մեկ զավակը դարձավ երկու, երկուսը՝ երեք, երեքը՝ չորս: Օրեր, ամիսներ, տարիներ անցան, և ինքը զավակներ ունեցավ: Ամեն բան լավ էր: Չէր կարող ասել, թե լավ չէր, բայց չգիտեր էլ:

Հարստացավ: Իր տասը ակր այգին դարձրեց երեսուն, ապա քառասուն ու վերջում՝ հիսուն: Երբ փող էր վաստակում, նոր հողեր էր գնում, հերկում, տնկում, խնամում, ջրում ու հնձում:
Նոր տուն կառուցեց և էլեկտրականություն անցկացրեց: Գնեց մագնիտոֆոն և ավտոմեքենա: Կնոջն ու երեխաներին տանում էր քաղաք պաղպաղակ ուտելու, հյութ խմելու ու կինոթատրոն այցելելու:
Տարիներ անցան: Ավագ որդին քոլեջ ավարտեց: Եվ գյուղացին՝ դահլիճում նստած, տեսավ որդու վկայական ստանալն, ու աչքերն արցունքով լցվեցին: Դուստրն էլ քոլեջ ավարտեց, և գյուղացու աչքերը կրկին արցունքով լցվեցին:
Ամեն բան լավ էր: Գիտեր, որ այս ամենը հրաշալի էր:
Անդրանիկ զավակն ամուսնացավ Կալիֆոռնիայում ծնված հայ աղջկա հետ և իր համար մի փոքրիկ այգի գնեց: Հարսանիքին իսկական հայկական, թրքական ու քրդական երգ-երաժշտություն նվագեցին: Այդ ամենը սքանչելի էր:
Երկրորդ որդին ոչ միայն քոլեջ, այլև Բերքլիի համալսարանն ավարտեց: Սա փառահեղ բան էր:

Ամեն ինչ հրաշալի էր: Կյանքի և աշխարհի մեջ շատ փոփոխությունների ականատես եղավ՝ հեռախոս, ավտոմեքենաներ, փոշեկուլներ, հովահարիչներ, լվացքի մեքենաներ և էլեկտրական սառնարաններ, որդիների ու դուստրերի անգլերեն խոսելը, գրելը և շատ բաներ յուրացնելը: Մե՜ծ դար էր, սքանչելի ժամանակներ էին:
Բայց դարձյալ ինչ-որ տխուր մի բան կար, որ գյուղացին չէր հասկանում: Կուլթիկում էլ էր ամեն բան լավ: Այնտեղ ամեն ոք գիտեր ում հետ է խոսում: Արաբը արաբ էր, թուրքը՝ թուրք, քուրդը՝ քուրդ: Ամեն ոք ճանաչում էր իր զրուցակցի դեմքը, աչքը, քիթը և անգամ հոտը: Կուլթիկը հայրենիք էր: Մարդ խոսում էր և գիտեր ում հետ է զրուցում: Իսկ Ամերիկան… Գյուղացին չէր կարող մոռանալ Ամերիկայում իր տեսածը:
Երբեմն հեղինակավոր հայեր՝ մտավորական մարդիկ, այցելում էին նրան և սուրճ խմելիս խոսքի մեջ հարցնում.
-Է՜հ, ազգակից, Ամերիկան հավանու՞մ եք:
Գյուղացին նայում էր ծանոթի դեմքին, աչքերի մեջ ու պատասխանում.
-Ի՞նչ ասեմ, գնա-արի և անծանոթ մարդկանց հետ արկղեր շուռ տուր…

1. Every day, Helen gets up at half past seven.
2. Helen often eats fast food for lunch.
3. Is the evening. Helen usually meets her friend for coffee.
4. Once a week, Helen watches a films at the cinema.
5. She rarelay goes to the gym.
6. Helen has a driving lesson twice a week.

Երբ բառի վերջից վանկ կամ վանկեր են ավելանում, որոշ ձայնավորներ և երկհնչյուններ փոփոխության են ենթարկվում: Օրինակ՝ վեճ-վիճաբանություն, սուր-սրել, գույն-գունավոր:

Նկատելի է, որ վեճ բառի ե-ն դարձել է ի, սուր բառի ու-ն՝ ը, իսկ ույ երկհնչյունը՝ ու: Այս երևույթը կոչվում է հնչյունափոխություն:

Առաջադրանքներ՝

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.

Օրինակ՝ ջուր-ջրծաղիկ (ու-ն գաղտնավանկի ը)
ծաղիկ-ծաղկաման (ի-ն սղվել է)
համբույր-համբուրել (ույ-ու)

հին-հնամենի՝ ի-ն դարձել է գաղտնավանկի ը

բազուկ-բազկաթոռ՝ ու-ն սղվել է

պատիժ-պատժել՝ ի-ն սղվել է

ողջույն-ողջունել՝ ույ դարձել է ու

աշխույժ-աշխուժություն՝ ույ դարձել է ու

մատյան-մատենագիր՝  յա-ն դարձել է ե

պարտեզ-պարտիզան՝ ե-ն դարձել է ի

գլուխ-գլխավոր՝ ու-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

էշ-իշամեղու՝ է-ն դարձել է ի:

2. Տրված բառերի վերջից բաղադրիչներ ավելացնելով՝ բառեր կազմիր այնպես, որ տեղի ունենա հնչյունափոխություն:

ա) բուրդ-բրդյա, սիրտ-սրտաբան, կույր-կուրորեն, ճահիճ-ճահճոտ, ալյուր-ալրաղաց, կեզ-կիզիչ, ատամնաբույժ-ատամնաբուժական
բ) վիշտ-վշտալի, թույլ-թուլամորթ, ծնունդ-ծծնդական, հաշիվ-հաշվեհամար, արթուն-արթնանալ, հույն-հունական, տույժ-տուժել

3.Վերականգնիր տրված բառերի անհնչյունափոխ ձևերը՝

Ձնծաղիկ-ձյուն, թխահեր-թուխ, սառցահատ-սառույց, երգչախումբ-երգիչ, կիսել-կես, ըմպանակ-ըմպել, մեղվապահ-մեղու, հունական-հույն, կղզյակ-կղզի:

4.Դո՛ւրս գրիր այն բառերը, որոնցում կան հնչյունափոխված
արմատներ. վերականգնիր անհնչյունափոխ ձևերը։
Գրադարան, մայրուղի, կատվազգի, զարդանախշ, գլխապտույտ, խնձորենի,
լեզվաոճական, երկաթապատ, շինարարական, լուսանկար, գյուղամեջ, մայթեզր,
կուտակել, բառիմաստ, ջրապտույտ, տուֆակերտ, սրբապատկեր, ուղղաձիգ։

Գրադարան՝ գիր, կատվազգի՝ կատու, գլխապտույտ՝ գլուխ, լեզվաոճական՝ լեզու, լուսանկար՝ լույս, շինարարական՝ շեն, կուտակել՝ կույտ, շրջապտույտ՝ շուրջ, սրբապատկեր՝ սուրբ, ուղղաձիգ՝ ուղիղ:

Է(ե) ձայնավորի հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.

Հովհաննես-Հովհաննիսյան՝ ե-ն դարձել է ի

 անեծք-անիծել՝ ե-ն դարձել է ի

դեմ-դիմանկար՝ ե-ն դարձել է ի

վրեժ-վրիժառու՝ ե-ն դարձել է ի

վեպ-վիպասան՝ ե-ն դարձել է ի

2. Տրված բաղադրիչները միացնելով բառեր կազմիր, ուշադրություն դարձրու հնչյունափոխությանը: Օրինակ՝ կես+ա+դեմ-կիսադեմ

Ծաղիկ+ա+ձոր՝ Ծաղկաձոր, շեկ+ա+հեր՝ շիկահեր, վեմ+ա+փոր՝ վիմափոր, մեգ+ա+պատ՝ միգապատ, գես+աստղ՝ գիսաստղ, սեր+առատ՝ սիրառատ, հանդես+ություն՝ հանդիսություն, պատվեր+ա+տու՝ պատվիրատու, բնագետ+ություն՝ բնագիտություն, հրավեր+ա+տոմս՝ հրավիրատոմս:

3. Վեճ, նվեր, տեր, մեջ, գեր արմատներից 2-ական բառ կազմիր այնպես, որ տեղի ունենա հնչյունի փոփոխություն:

Վեճ- վիճաբանություն, վիճակահարույց

Նվեր-նվիրաբերություն, նվիրական

Տեր- Տիրամայր, տիրույթ

Մեջ-միջակ, միջուկ

Գեր-գիրուկ, գիրապարար

4. Հետևյալ բառերից փակագծերում տրված բառերի և մասնիկների օգնությամբ կազմիր նոր բառեր՝ ենթարկելով անհրաժեշտ հնչյունափոխության:

Գեր (անալ)- գիրանալ, կես (ատ)-կիսատ, հայրենասեր (ություն)-հայրենասիրություն, մեգ (ապատ)-միգապատ, էշ (ատեր)-իշատեր, պարտեզ (պան)-պարտիզպան, զեն (ակիր)-զինակիր, հրավեր (ատոմս)-հրավիրատոմս, էշ (այծյամ)-իշայծյամ, գրագետ (ություն)-գրագիտություն, տեր (անալ)-տիրանալ, վեպ (ագիր)-վիպագիր:

5. Գտիր հետևյալ բառերի հնչյունափոխված մասը և վերականգնիր անհնչյունափոխ ձևերը՝

Դիզել՝ դեզ, ե-ն դարձել է ի

Կիսամուշտակ՝ կես, ե-ն դարձել է ի

Վիպական՝ վեպ, ե-ն դարձել է ի

իջևանել՝ էջ, Է-ն դարձել է ի

պատվիրել՝ պատվեր, ե-ն դարձել է ի

սիրալիր՝ սեր, ե-ն դարձել է ի

իջվածք՝ էջ, է-ն դարձել է ի

տիրական՝ տեր, ե-ն դարձել է ի

սիզավետ՝ սեզ, ե-ն դարձել է ի

զինել՝ զեն, ե-ն դարձել է ի

ի ձայնավորի հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.

Սարգիս-Սարգսյան՝ ի-ն սղվել է,

միրգ-մրգատու՝ի-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

ջիղ-ջղային՝ ի-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

կաղին-կաղնի՝ ի-ն սղվել է

որդի-որդյակ՝ ի-ն դարձել է յ

կռիվ-կռվել՝ ի-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

խիղճ-խղճալ՝ ի-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

կծիկ-կծկել՝ ի-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

մահիճ-մահճակալ՝ ի-ն սղվել է

կոշիկ-կոշկեղեն՝ ի-ն դարձել է ե

նկարիչ-նկարչություն՝ ի-ն սղվել է

կղզի-կղզյակ՝ ի-ն դարձել է յ

2. Տրված բառերը տեղադրիր տրված շարքերում՝

ի-ն սղվել է (չի արտասանվում)- Մկրտչյան, վարչություն, վերջնական, դեղնավուն, գեղեցկանալ, փոթորկալի, մրրկածուփ, կնքել, վրձնահարված, նկարչական:

ի-ն դարձել է ը, որը չի գրվում- նարնջագույն, բժշկական, սկզբնակետ, սրտամորմոք, կարմրավուն:

Մկրտչյան, նարնջագույն, վարչություն, վերջնական, դեղնավուն, գեղեցկանալ, փոթորկալի, մրրկածուփ, բժշկական, սկզբնակետ, կնքել, վրձնահարված, նկարչական, սրտամորմոք, կարմրավուն:

3. Բառերը տեղադրիր համապատասխան շարքերում՝

որդյակ, քաղաքացիություն, տարեվերջ, աղավնյակ, ուղենիշ, գերություն, գերեվարել, հոգեբան, ոսկեթել, ոսկերիզ, փոշոտ, բարություն, բարեպաշտ, ուղեգորգ, թշնամանալ, փոշեծածկ, կենդանություն, կղզիանալ, այգեպան, տարեդարձ, որդեգրել:

Բառավերջի ի-ն

ա) Դարձել է ե- տարեվերջ, ուղենիշ, գերություն, գերեվարել, հոգեբան, ոսկեթել, բարեպաշտ, ուղեգորգ, փոշեծածկ, այգեպան, տարեդարձ, որդեգրել

բ) Ընկել է- փոշոտ, բարություն, թշնամանալ,  կենդանություն,

գ) դարձել է յ- որդյակ, աղավնյակ

դ) պահպանվել է-քաղաքացիություն, կղզիանալ

4.Հետևյալ բառերից փակագծերում տրված բառերի և մասնիկների օգնությամբ կազմիր նոր բառեր՝ ենթարկելով անհրաժեշտ հնչյունափոխության:

Թիվ (նշան)-թվանշան, գին(ցուցակ)-գնացուցակ, ուղի(գիր)-ուղեգիր, միս(գործ)-մսագործ, գարի(հաց)-գարեհաց, ծաղիկ(թերթ)-ծաղկաթերթ, դեղին(մորթ)-դեղնամորթ, խնդիր(գիրք)-խնդրագիրք, սիրտ(ցավ)-սրտացավ, բարի(կամ)-բարեկամ, այգի(պան)-այգեպան, հոգի(ակ)-հոգյակ, երկիր(բան)-երկրաբան:

ՈՒ ձայնավորի հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.

մուր-մրոտ՝ ու-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

մեղու-մեղվաբույծ՝ ու-ն սղվել է

նուռ-նռնենի՝ ու-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

առու-առվակ՝ ու-ն սղվել է

աղմուկ-աղմկել՝ ու-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

սուր-սրամարտ՝ ու-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

ծուխ-ծխախոտ՝ ու-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

ածուխ-ածխահանք՝ ու-ն սղվել է

մասուր-մասրենի՝ ու-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

բլուր-բլրակ՝ ու-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

թթու-թթվաշ՝ ու-ն դարձել է գաղտնավանկ ը

ապուշ-ապշել՝ ու-ն սղվել է:

2. Տրված բառերից յուրաքանչյուրով 2-ական բառ կազմիր այնպես, որ տեղի ունենա հնչյունի փոփոխություն՝

Լուռ-լռակյաց, լռելայն

Սուտ-ստախոս, ստահոդ

Ջուր- ջրաղաց, ջրհոր

Հուր-հրեղեն, հուրհրատել

Մութ-մթնշաղ, մթնել

Ձուկ-ձկնատեսակ, ձկնկեղ

Տուն-տնտեսուհի, տնտեսել

Սուրբ-սրբապատկեր, սրբազան

3. Հետևյալ բառակապակցությունների դիմաց համապատասխան բառեր գրիր: Օրինակ՝ հրդեհ հանգցնող-հրշեջ

լուր բերող-լրաբեր, սուտ խոսող-ստախոս, ձուկ որսացող-ձկնորս, տունը պահող—տնապան, ծուխը տնից հեռացնող-ծխնելույզ, ջուր կրող-ջրկիր, հաճախ լուռ մնացող-լռակյաց, թթի ծառ-թթենի, լեզվի մասնագետ-լեզվաբան, ձվի ձև ունեցող-ձվաձև:

4. Վերականգնիր հետևյալ բառերի առաջին բաղադրիչի անհնչյունափոխ ձևը: Օրինակ՝ ծաղկաբույլ-ծաղիկ:

Մտամոլոր-միտ, վիրաբույժ-վեր, զինագործ-զեն, ըմպանակ-ըմպել, գրադարակ-գիր, երկնասույզ-երկիր, լծկան-լուծ, սրընթաց-սուր, կիսալուսին-կես, մրրկահույզ-մրրիկ, բուսաբան-բույս:

5. Շարքերից ընտրիր իմաստով մոտ բառերը՝

ա) ջրել, մթնել, գլխավորել, ամրանալ, խորհրդածել, ապշել

բ) զարմանալ, մտորել, խավարել, պնդանալ, ոռոգել, առաջնորդել

ջրել-ոռոգել,մթնել-խավարել, գլխավորել-առաջնորդել, ամրանալ-պնդանալ, խորհրդածել-մտորել, ապշել-զարմանալ

6. Որոշիր, թե ինչ հնչյունափոխության է ենթարկվել ու ձայնավորը հետևյալ բառերում, գրիր տրված օրինակի պես՝
Օրինակ՝ ցրտահար-ցուրտ (ու-ը)

գլխային-գլուխ, ու-ն սղվել է,

գարնանային-գարուն, ու-ն սղվել է

լեզվակ-լեզու, ու-ն սղվել է

ձվակեր-ձու, ու-ը

գնդաձև-գունդ, ու-ը

շնչավոր-շունչ, ու-ը

նռնենի-նուռ, ու-ը

խորհրդավոր-խորհուրդ, ու-ը

շրթնային-շուրթ, ու-ը

բրդատու-բուրդ, ու-ը

նրբագեղմ-նուրբ, ու-ը

ամրացնել-ամուր, ու-ն սղվել է

թթվել-թթու, ու-ն սղվել է

առվահան-առու, ու-ն սղվել է

կատվախաղ-կատու, ու-ն սղվել է

լծկան-լուծ, ու-ը

ձկներ-ձուկ, ու-ը:

7. Հետևյալ բառերից փակագծերում տրված բառերի և մասնիկների օգնությամբ կազմիր նոր բառեր՝ ենթարկելով անհրաժեշտ հնչյունափոխության:

կուրծք(վանդակ)-կրծքավանդակ, ջուր(աման)-ջրաման, շուրջ(գիծ)-շրջագիծ, միս(գործ)-մսագործ, ուրու(ական)-ուրվական, տունկ(արան)-տնկարան, մածուն(աման)-մածնաման, չու(ցուցակ)-չվացուցակ, սնունդ(մթերք)-սննդամթերք:

Գաղտնավանկի ը ձայնավորի հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել՝

մեղր-Մեղրաձոր՝ը-ն սղվել է, մանր-մանրամասն՝ ը-ն սղվել է, համր-համրություն՝ ը-ն սղվել է, խառն-խառնիխուռն՝ ը-ն սղվել է, ազդր-ազդրամիս՝ ը-ն սղվել է, թանձր-թանձրանալ՝ ը-ն սղվել է:

2. Տրված բառերից յուրաքանչյուրով 1-2 բառ կազմիր այնպես, որ տեղի ունենա հնչյունի փոփոխություն՝

Աստղ-աստղալից, աստղագիտություն

Կարծր-կարծրացած, կարծրատիպ

Փոքր-փոքրամարմին, փոքրանալ

Կայսր-կայսրություն, կայսրական

Քաղցր-քաղցրահունչ, քայցրակեր

Յա, ույ երկհնչյունների հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել՝

հավիտյան-հավիտենական՝յա-ե, սենյակ-սենեկազգեստ՝ յա-ե, առօրյա-առօրեակամ՝յա-ե, հնամյա-հնամենի՝յա-ե, պատանյա-պատանեկիկ՝յա-ե:

2. Տրված մասերը միացնելով բառեր կազմիր:

վայրկյան+ցույց-վարկենացույց, կատարյալ+ություն-կատարելություն, մատյան+գիր-մատենագիր, առաքյալ+ական-առաքելական, հեծյալ+զոր-հեծելազոր, ատյան+կալ-ատենակալ:

3. Հետևյալ բառերից 2-ական բառ կազմիր այնպես, որ ույ երկհնչյունը փոխվի ու-ի՝

Զրույց-զրուցակից, զրուցարան

Ցույց-ցուցասրահ, ցուցարար

Գույն-գունագեղ, գունատ

Հույս-հուսալքված, հուսահատվել

Հրապույր-հրապուրել, հրապուրված

Լույս-լուսաբեր, լուսաստղ

Բույր-բուրավետ, բուրաստան

4.Գտիր հետևյալ բառերի հնչյունափոխված մասը և վերականգնիր անհնչյունափոխ ձևերը՝

Լուսավոր-լույս, բուրաստան-բույր, բուսական-բույս, մատուցել-մատույց, զգուշություն-զգույշ, հուսալից-հույս, թունավոր-թույն, գունեղ-գույն, կապտություն-կապույտ, սառցարան-սառույց, համբուրել-համբույր, ողջունել-ողջույն, կուտակել-կույտ, կառուցում-կառույց, զեկուցում-զեկույց, անասնաբուծություն-բույծ:

5.Հետևյալ բառերից փակագծերում տրված բառերի և մասնիկների օգնությամբ կազմիր նոր բառեր՝ ենթարկելով անհրաժեշտ հնչյունափոխության:

կառույց(պատել)-կառուցապատել, բույս(բան)-բուսաբան, հույս(տու)-հուսատու, լույս(բեր)-լուսաբեր, զեկույց(գիր)-զեկուցագիր, հրապույր(իչ)-հրապուրիչ, գույն(վառ)-գունավառ, սառույց(պատ)-սառցապատ:

Կարդացի Սարոյանի գերդաստանի մասին, նա պատմում էր հոր և մոր մասին նրանց կրթության մասին։ Սարոյանը պատմում էր թե ում պատվին են կոչել նրա անունը, կոչել են հոր մտերիմ ընկերոջ Վիլյամ Սթոուհիլի անունով։ Վիլյամսը պատմում էր, որ պետք է սիրես քո գերդաստանը, որպեսզի վատ բաներ չմտացես գերդաստանիդ մասին, ասում է, որ եղել են օրեր, որ ես շատ եմ ցանկացել փոխել ազգանունս քանի որ մտածել է, որ անիմաստ ազգանուն է, բայց սխալվել է, որովհետև նա ունի շատ լավ ազգանուն։ Նա շատ է սիրել Արամ անունը ասում էր, որ եթե ես ընտրել անունս կդնեի Արամ, բայց ցավոք քանի որ չէր կարող ընտրել իր անունը որդու անունն է դրել Արամ։