Месяц: Ноябрь 2019

• Կազմիր Նապոլեոնյան ժամանակաշրջանի ժամանակագրությունը:

 1799թ. Հեղաշրջումից  հետո հանրապետությունը շարունակեց ձևականորեն գոյություն ունենալ մինչև 1804 թվականը: Գալով իշխանության,Նապոլեոնը հայտարարեց`<<Հեղափոխությունը հասել է  այն նպատակներին, որոնց համար սկսվել էր :Հեղափոխությունը ավարտվեց>>: 1804թ. Անցկացվեց հանրաքվե, և Նպոլեոնը հռչակվեց <<բոլոր ֆրանսիացիների կայսր>>:

• Ներկայացնել Նապոլեոնի վարչակարգը, բարեփոխումները և հետևանքները:

Երկիրը բաժանվեց դեպարտամենտների յուրաքանչյուրը իր  ընտրովի վարչակազմով:Բոլոր դեպարտամենտներում  ստեղծվեցին պետական վարժարաններ,որոնք տալիս էին միջնակարգ կրթություն:Ստեղծեց ֆրանսիական բանկը:Կազմեց քաղաքացիական  օրենցգիրքը:

• Պատմիր Նապոլեոն Բոնապարտի կողմից վարած պատերազմների մասին:

Նպոլեոնը երազում էր հասնել համաշխարհային  տիրապետության,այդ նպատակով ստեղծեց մեծ բանակ:1812թ. Բանակը մտավ Ռուսաստան:Օգոստոսին  Բորոդինոյի դաշտում  տեղի ունեցավ գլխավոր ճակատամարտ:Ռուսաստանը պարտվեց  և հանձնեց  Մոսկվան:1812թ.  Դեկտեմբերին մեծ բանակի մնացորդները լքեցին Ռուսաստանը:

• Վերլուծիր Նապոլեոն Բոնապարտի ձախողման պատճառները:

Նպոլեոնը իրեն թակարդում էր զգում Ռուսաստանում: Ռուսական  զորքերը անցան  հարձակման և ստիպեցին ֆրանսիացիներին նահանջել:

• Ներկայացրու Նապոլեոն Բոնապարտի մտքերից, ելնելով այդ մեջբերումներից փորձիր նկարագրել նրա տեսակը:

Նա իմ կարծիքով շատ նպատակասլաց մարդ էր ով ուզում էր հասնել մեծ նվաճումների, գրավել տարածքներ և հասներ բարձունքների:

Պարզ համառոտ և պարզ ընդարձակ նախադասություններ

Նախադասության մեջ թող միայն ամենակարևոր տեղեկություն հաղորդող բառերը: 1. Ձյան վրա ես նշմարեցի փոքրիկ սև կետեր: 2. Էլի նուրբ թափանցիկ ծաղիկներով ներկվել էին դեղձենիները: 3. Մարդու աչքը մի բուռ հողով կկշտանա: 4. Մանուկ օրերից ես մի առանձին սեր ունեմ դեպի ծեր, ալևոր մարդիկ: 5. Նրա գլուխը շարունակ դողում էր հասած արևածաղկի պես:

Անվանիր նախնական և վերջնական նախադասությունները: Պարզ ընդարձակ-պարզ համառոտ Ինչպիսի, ում, որ, ինչը, ինչով, ինչից, ինչքան, ինչպես, երբ, որտեղ, ուր, ինչու հարցերին պատասխանող լրացումներ ավելացրու նախադասության գլխավոր անդամներին:

1. Աղջկա սևուկ կատուն թաթով ծայրից բռնում է թելի կծիկըխաղալով սենյակի անկյունում: 2. Մեղմ քամին սուլելով փչեց երկար ժամանակ,որ մեղմացնի իր զայրույթը: 3. Փոքրիկ դելֆինները լողում էին ավազանում ուրախություն պատճառելով փոքրիկ հանդիսատեսներին: 4. Անծայրածիր արահետը ձգվել էր երկու սարերի արանքում: 5. Զայրացած գետերը,բախվելով ժայռերին, քանդում են իրենց ճանապարհին հանդիպող բոլոր արգելքները: Նկարագրիր նախնական և վերջնական նախադասությունների տարբերությունները:

Պարզ համառոտ-պարզ ընդարձակ Ընդգծիր ենթականերն ու ստորոգյալները:

1. Կենսաբանների փորձերից ձանձրացած դելֆինները հացադուլ են հայտարարում: 2. Օձի թույնը բժշկության մեջ շատ արժեքավոր է: 3. Գերմանացի մի կոնստրուկտոր մթության մեջ տեսնող և հաչող արհեստական շուն է պատրաստել: 4. Հնդկաստանի բնակիչները ութ հարյուր լեզվով ու բարբառով են խոսում: 5. Աղմուկի միջից մեզ էին հասնում օգնության հուսահատ կանչերը:

Բաց թողած տեղերում դիր տրված ենթականերից մեկը՝ համաձայնեցնելով ստորոգյալի հետ:

1. Մի տան պատուհանից ճրագի սպիտակ շող էր երևում : 2. Գարնան արևոտ օրերը ինձ հիշեցնում էին, որ մայիսն է: 3. Քամին հալածեց մառախուղի թանձր քուլաները: 4. Ճապոնիայում թողարկվել են ծայրին փոքրիկ լամպ ունեցող գրիչներ: 5. Դելֆինները բաց ակվարիումից դանդաղ լողացին դեպի ազատություն: Քամին, օրեր, դելֆիններ, շող, գրիչներ

Հետևություն արա: Ենթական և ստորոգյալը համապատասխանում են դեմքով և թվով: Գտիր համաձայնության սխալները:

• Մի մասը լռում է: • Երեմն ընկերոջ հետ գնաց: • Ընդունվում են պատվերներ: • Ամեն մի զինվոր ու հրամանատար իր պարտքը պիտի կատարի: • Պահանջվում են վարորդներ:

Ընդգծիր ենթակաները, գտիր ենթակայի կետադրության սկզբունքները՝ վերլուծելով օրինակները: • Արևը մի քանի ամիս հորիզոնում չէր երևում: • Արևը և լուսինը մի քանի ամիս հորիզոնում չէին երևում: • Արևը մի քանի ամիս հորիզոնում չէր երևում և խավարի մեջ էր պահում երկիրը: • Արևը մի քանի ամիս հորիզոնում չէր երևում, և բևեռային գիշերներ էին լինում:

Հետևություն արա: Երբ ենթակաները փոխվել են, նախադասություններն անջատվում են ստորակետով: Ընդգծիր ենթակաները, ըստ անհրաժեշտության կետադրիր:

• Լճում ձկների տեսակները շատացել են, և կերի պակաս է նկատվում: • Մեր Երկրին ինչ-որ Աստղակերպ կամ փոքր մոլորակ է ընդհարվել: • Չղջիկը շատ նուրբ լսողություն ունի: • Ամենուրեք բավականաչափ կենդանիներ կային, և մարդիկ չէին մտածում դրանց վերանալու մասին: • Ժամանակին հսկաներ են ապրել, և այդ ձորերը նրանց համար առուներ են եղել: • Դու քաջ ես ու անձնվեր և կարդարացնես մեր հույսերը: • Մեղուներն ու ճանճերը այդ քիմիական միացությունից չափազանց ագրեսիվ են դառնում: • Աշունը շուկան լցրել է մրգերով և անտառները` գույներով: • Նավի հսկա, սուր քիթը ճեղքում էր ջուրը և առաջ սլանում: • Վագրը ծառի ետևից մռնչաց, և անտառը սարսափեց:

Նյութը տարածության մեջ որոշակի ծավալ զբաղեցնող մասնիկների համախումբէ խիստ որոշակի հատկություններով,կառուցվածքով,զանգվածով օժտված:Նյութերը բաժանվում են`պարզ և բարդի:

Պարզ են կոչվում այն նյութերը,որոնք կազմված են մեկ տարրի ատոմներից:

Բարդ են կոչվում այն նյութերը,որոնք կազմված են երկու կամ ավելի տարրի ատոմներից:

Տարրը որոշակի ատոմների տեսակ է:

Պարզ նյութերը բաժանվում են մետաղների և ոչմետաղների:

Մետաղները, բացի սնդիկից պինդ են,պլաստիկ են,ունեն մետաղցական փայլ,ունեն ջերմա- և էլեկտրահաղորդականություն,արըաքին շերտում ունեն չորսից քիչ էլեկտրոններ,շերտը ավարտելու համար կորցնում են էլեկտրոնները առաջացնելով դրական իոններ:

Ոչ մետաղները,եթե պինդ են փխրուն են,մեծ մասամբ հեղուկ կամ գազային նյութեր են,չունեն փայլ,չունեն ջերմա- և էլեկտրահաղորդականություն,չունեն մետաղական փայլ,վերջին շերտում ունեն չորսից ծատ էլեկտրոններ,շերտը ավարտելու համար ընդունուն են էլեկտրոններ առաջացնելով բացասական իոններ:

Բարդ նյութերը բաժանվում են`օքսիդների,թթոիների,հիմքերի և աղերի:

Օքսիդներ են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից,որոնցից մեկը թթվածինն է:

Թթուներ են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են ջրածնի ատոմներից և թթվային մնացորդից:

Աղեր են կաչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազվված են մետաղի ատոմներից և թթվային մնացորդից:

Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կաղմված են մետաղի ատոմներից և հիդրօսո խմբերից:

Թթուները`

HCl-աղաթթու-քլորիդ

HNO_{3-ազատակսն թթու,նիտրատ}

H₂SO_{4-ծծմբական թթու,սուլֆատ}

H₂CO_{3-ածխաթթու,կարբոնատ}

H₂SiO_{3-սիլիկաթթու,սիլիկատ}

H₃PO_{4-ֆոսֆորական թթու,ֆոսֆատ}

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

1.Առանձնացնել տրված նյութերը`Fe,SO<sub>2</sub>,HCl,NaCl,BaO,P,Ba(OH)<sub>2,</sub>Al,H<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>,Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub>,Al(OH)<sub>3</sub>,H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>,Fe<sub>2</sub>O<sub>3</sub>,HNO<sub>3</sub>,KNO<sub>3</sub>,CaCO<sub>3</sub>,CaO,S,Cl<sub>2</sub>,MgO,Mg(NO3)<sub>2</sub>   աղյուսակում և անվանում`

Մետաղներ	Ոչմետաղներ	Օքսիդ	Թթու	Հիմք	Աղ
Fe	P	CO2	HCl	Ba(OH)2	NaCl
Al		BaO	H2CO3	Al(OH)3	KNO3
		Al2O3	H2SO4		CaCO3
		Fe2O3	HNO3

2.Կազմել հետևյալ աղերի բանաձևերը`Կալիումի կարբոնատ

Մագնեզիումի ֆոսֆատ

Ալյումինի սուլֆատ

Բարիումի սիլիկատ

Երկաթի(ii) ֆոսֆատ

Երկաթի (iii)սուլֆատ

Ցինկի քլորիդ

Կալցիումի ֆոսֆատ

Մագնեզիումի նիտրատ

3.Լրացրեք բաց թողնված բառերը:

Օքսիներ են կոչվում այն բարդ նյութերի,որոնք կազմված են  երկու  տարրի ատոմներից,որոնցից մեկը թթվածինն է,որտեղ նրա օքսիդացման աստիճանն`-2:Թթուները այն  բարդ   նյութերն են,որոնք կազմված են ջրածնի  ատոմներից և թթվային մնացորդներից:Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են մետաղի ատոմներից և հիդրոքսո խմբերից:

4.Որոշեք օքսիդացման աստիճանը հետևյալ օքսիդներում  և անվանել` N₂O,MgO,Fe₂O₃,MnO₂,Cl₂O₇,P₂O₃,SO₃,SO₂,K₂O,FeO:

5.Հաշվել  մեկ ացխածնի (IV)օքսիդի,ծծմբական  թթվի,ալյումինիումի հիդրօքսիդի,մագնեզիումի նիտրատի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը,զանգվածային հարաբերությունները և զանգվածայն բաժինները:

Արևմտյան Հայաստանը 19-րդ դարին բաժանվել է փաշայությունների`Երզրուն,Վան,Սեբաստիա,Կարս,Ախլցխա,Դիարբեքիր:Ամենամեծը Երզրունն է, կառավարիչը կոչվում է Սերասկիար,իսկ սանջակները իրենց գավառներն էին:

1807թ. Հունիսի 18 Փոքր Ղալաքիլիսա գյուղի մոտ ռուսները   ջախջախեցին թուրքերին:1812թ. Մայիսի 16 Բուխարեստի պայմանագրով ,որը ստորագրվեց Մանուկ Բեյի պալատում,ստորագրված պայմանագրով ավարտվեց ռուս-թուրքական առաջին պատերազմը:

Գուրգեն Մահարին ծվել է 1903թ. Օգոստոսի մեկին Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում:Նրա տոհմական  ազգանունը եղել է Մուրադխանյան:  Գ. Մահարին դեռ 8 տարեկան էր, երբ նրա քեռին իբր թե պատահական արձակված կրակոցից սպանում է հորը։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի «Նորաշեն» և «Երեմեան» վարժարաններում։ 1915 թվականի Վանի հերոսամարտից հետո գաղթել է Արևելյան Հայաստան։ Գաղթի ճանապարհին պատանի Գուրգենի քեռին լքում է սեփական մորը, քրոջն ու քրոջ ընտանիքին՝ նրանց թողնելով բախտի քմահաճույքին, ապա մահանում է Գուրգենի տատը։ Արևելյան Հայաստանում Մահարին մեծանում է Երևանի ու Դիլիջանի որբանոցներում և հետագայում սովորում Երևանի պետական համալսարանի պատմա-լեզվագրական ֆակուլտետում^[2]։ Մի քանի տարի անց նա գտնում է իր կորած մորն ու մյուս հարազատներին։

1918 թվականից բանաստեղծություններ է տպագրել «Աշխատանք», «Վան-Տոսպ» և այլ թերթերում։ Գ. Մահարին որբանոցային կյանքի թափառումների մասին պատմել է «Պատանեկություն» վիպակում։ 1935 թվականին Գ. Մահարին ամուսնացել է մի հայուհու հետ: 1936 թվականին ծնվել է նրանց որդին` Գրիգորը: Ցավոք, գրողին վիճակված չէր ընտանեկան երջանկություն: Նրա գրական գործունեությունն ընդհատվում է 1936 թվականի oգոստոսի 9-ին, երբ անհիմն մեղադրանքով ստալինյան բռնաճնշումների արդյունքում նա դատապարտվել է 11 տարվա բանտարկության և հայտնվել հեռավոր Սիբիրի կալանավայրերում։ Առաջին բանտային աքսորից Գ. Մահարին վերադարձել է 1947 թվականին, երբ արդեն մահացել էր նրա մայրը, իսկ կինը հրաժարվել էր նրանից։ Բանտային աքսորից վերադառնալուց ուղիղ 444 օր հետո՝ 1949 թվականին, Գ. Մահարին կրկին աքսորվել է Սիբիր որպես անբարեհույս տարր, բայց այս անգամ իբրև ազատ աքսորյալ։ Այս անգամ նրան թույլատրվել է կարդալ ու գրել։ Աշխատել է որպես խոզապահ և միաժամանակ գրել է «Երիտասարդության սեմին» վիպակը։ Այս աքսորի ժամանակ էլ նա ծանոթացել է իր երկրորդ կնոջ՝ լիտվուհի Անտոնինա Պովիլայտիտեի հետ։ Նրանք ամուսնացել են 1952 թվականին, ունեցել մեկ որդի` Գուրգեն կրտսերը, որը մահացել է պատանի հասակում և մեկ դուստր` Ռութա-Նազիկը, որը հիվանդությունից մահացել է մանուկ հասակում։

Գ. Մահարին պատմում էր իր աքսորումը Սիբիրից:Նա պատմում էր թե ինչպիսի դժվարություններով է անցել փոքր տարիքում:Նա ծանր է տարել աքսորը և նրան շատ հարցերում են մեղադրել : Նա իրեն համարում էր աթեիստ:Նա նաև պատմում էր թե ինչպես են անհիմն մեղադրանքով ձեռփակալել:Եվ հենց այդ դժվարություններից հետո նա գրեց <<Ծաղկած փշալարեր>> վիպակը:

ՈՒՂԻՂ ԽՆԴԻՐ

Հետևյալ բայերը բաժանիր երկու խմբի՝ վ կրավորական մասնիկ ստացող և չստացող:

• սիրել, ատել, գրել, պատասխանել, կանչել, քայլել, գողանալ, հեռանալ, մրսել, բռնել, ծածկել, փակել, հռչակել, բացել, նստել:

Այն բայերը, որոնք ստանում են վ կրավորական մասնիկը, պահանջում են որևէ առարկա կամ անձ (ուղիղ խնդիր), որ կկրեն այդ գործողությունն իրենց վրա:

Պապը սիրում է (ո՞ւմ) թոռներին – ուղիղ խնդիր:

Արմենը բարձրաձայն կարդաց (ի՞նչը) նամակը – ուղիղ խնդիր:

Հարցերի փոխարեն լրացրու ուղիղ խնդիր — բառ, նախադասություն:

• Մի ականատես նկարագրում էր (ո՞ւմ), (ի՞նչը):
• Բնության ուժերը փոխում են (ո՞ւմ), (ի՞նչը):
• Վայրենիներն ազատ արձակեցին (ո՞ւմ), (ի՞նչը):
• Վերջապես արևը տաքացրեց (ո՞ւմ), (ի՞նչը):
• Զբոսաշրջիկները միայն երրորդ օրը գտան (ո՞ւմ), (ի՞նչը):

Գտիր ուղիղ խնդիրները, ընդգծիր:

• Արևը վերևից կրակ է թափում:
• Երկրաշարժը քանդել է նրա խարխուլ կացարանը:
• Անհրաժեշտ դեղը բուժեց ծանր հիվանդին:
• Ամպերը ծածկեցին երկինքը:
• Նահապետը ներս հրավիրեց հարևաններին:
• Ծերունի Մովսեսը, վերցնելով գավաթը, օրհնանքի խոսքեր ասաց, խրատներ կարդաց Նուբարին:
• Նուբարը սուփրա փռեց, սեղանին մի կուլա գինի դրեց:

Նախադասությունը վերլուծել.

• Գարնան առատ անձրևները ջրեցին չորացած դաշտերն ու այգիները:

Կետադրիր:

1. Քամին շոյում էր տղայի դեմքը, և քաղաքը կանչում էր բյուրավոր լույսերով:
2. Բայց նրանք մի պահ քարացան ու հանգիստ շարունակեցին պարել:
3. Այս պատմությունը ցույց է տալիս, որ հարազատ միջավայրից դուրս հայտնված մարդուն պետք է օգնել ու նեցուկ լինել:
4. Փարավոնի Ռամզես Չորրորդի ժամանակների Եգիպտոսում է դա կազմվել:
5. Քարտեզի վրա տարբեր գույներով օգտակար հանածոների մետաղի քարի հանածոներն են նշված:
6. Խառնարանի մյուս կողմում ուրիշ հսկայական տիեզերանավեր կան ու այնտեղից մեզ են նայում:
7. «Ապոլոն-11» տիեզերանավով ամերիկացի տիեգերագնացները Արմսթրոնգը, Օդրինը և Կոլինգը Լուսին էին թռչում:
8. Հենց ջրի եզրին նարնջագույն ծանր առարկա տեսավ ոեգբիի գնդակ նման:
9. 1800 տարում երկրի երեսից վերացել է կաթնասուն կենդանիների 33 ձև իսկ ընդամենը հարյուր հիսուն տարում յոթանասուներեք:
10. Մարդիկ միմյանցից հարյուրավոր քայլ հեռու կանգնած իրար հետ շշնջոցով կարող են խոսել:

Լսողական վերլուծիչներ-վերլուծիչը գործառական համակարգ է,որն ապահովում է ներքին և արտաքին միջավայրից ստացված տեղեկատվության ընկալումը , վերամշակումը զանազանումը:Վերլուծիչի կենտրոնական բաժինը մեծ կիսագնդերի կեղևի համապատասխան գոտին է, որտեղ իրականացվում է գրգիռի վերլուծումը և վերջնական զանազանումը:Խլություն,համրություն:

ենթականերն ու ստորոգյալները, կետադրիր:

1. Լեռներում ծնված ջրերի տարիքն ու գույնը խեղդվում են ծովում:

2. Երկնքում գզվռտվում են գորշ ամպեր, ու ձորով փախչում է փշաքաղված գետը:

3. Փողոցում մարդ չկար, բոլորն աշխատանքի էին:

4. Մի տեղ աշնան կանաչ Ընդգծիր արտեր էին, մի տեղ գարնան սև ցելեր (վարած հողեր):

5. Նա ճակատս համբուրեց, և ես նրա բարի աչքերում արցունքներ տեսա:

6. Զրահապատ ձիերի սմբակները դոփում էին երկաթյա մուտքի առաջ, և ավերից վերադարձող համհարզները (ծառաները) ճոճում էին նիզակները:

7. Կտուրները ձմռանը ճկվում են ձյան ծանրության տակ գարնանը ծածկվում փարթամ կանաչով:

8. Հայրիկս նայեց ինձ ես նրան ու նա բռնեց ձեռքս:

9. Մարգարն աշխատում էր և բերանի պատառը պահում թոռան համար:

10. Արահետը վերջացավ,և ձիերը կանգ առան:

Ընգծիր որոշիչը, կետադրիր:

1. Փոթորկված ծովի մեջտեղում նկարիչը պատկերել էր հսկայական առագաստանավի մի բեկոր որից կառչել էին մի քանի մարդ:

2. Երրորդը ճանապարհ ընկավ Թշվառը խեղճուկրակ ցնցոտիները հագին ճակատը վշտերով խոր-խոր ակոսած (փորած):

3. Բոլոր ընծաների փոխարեն վերցրեց մի սրվակ լցված արցունքով հառաչով ու քրտինքով:

4. Արդարությունը խորունկ տխուր հայացքով առանց կշեռքի ու սրի դուրս ելավ մի կույտ մաքուր ամպերի բացվածքից:

5. Ազատամարտիկները հուզմունքից խեղդվող արտասուքով ճմլված սրտով անհուն կսկիծով կանգնած էին խորանի առջև:

Ընդգծիր հատկացուցիչ-հատկացյալը, կետադրիր:

1. Խանութպանը սրբում էր ցուցափեղկի ցրտից սառած ապակիները:

2. Գինետան ճաշի գոլորշուց խունացած խոհանոցում ապստամբները կրակ էին վառել:

3. Դռնապանները առավոտյան մաքրում էին մայթերի մինչև գոտկատեղ հասնող ձյունը:

4. Մի րոպե անց փողոցի հրդեհից մոխիր դարձած կենտրոնում թնդանոթը որոտաց: 5. Բոլորի զարմանքից քարացած դեմքերին սառել էր մի հարց:

Գտիր բացահայտիչները, կետադրիր:

1. Բլուր-բլուր արշավում էին ամպերը որպես ուղտեր:

2. Փակ շուկան Երևանի ամենահին կառույցներից մեկը դարձել է ժամանակակից առևտրի կենտրոն:

3. Գագիկը նորեկ պատանին զարմացած շուրջն էր նայում:

4. Քույրը Արաքսյան Աշոտին եղբորը զայրացած բացատրում էր որ ծխել չի կարելի:

5. Գնացինք Արմավիր աշխարհի ամենահին քաղաքներից մեկի Մեծամորի պատմության թանգարան:

Ընդգծիր որոշիչ-բառակապակցությունները. դրանք դարձրու որոշիչ-նախադասություն:

1. Բերդի գլխին նստած ամպը վարագույրի պես ետ էր քաշվում:

2. Ջրաղացը մանուկ օրերից մի հեքիաթ է պատմում՝ մանկության պես սիրուն:

3. Ես այդ թափածդ արցունքներից ծնված Բողոքն եմ:

4. Կոպիտ գործվածքից կարված շապիկը հազիվ էր ծածկում թիկնեղ մարմինը:

5. Մոնակոյի հայտնի վայրերից է թանգարանը՝ օվկիանոսագիտությանը նվիրված:

ՈՒՂԻՂ ԽՆԴԻՐ

Հետևյալ բայերը բաժանիր երկու խմբի՝ վ կրավորական մասնիկ ստացող և չստացող:

• սիրել, ատել, գրել, պատասխանել, կանչել, քայլել, գողանալ, հեռանալ, մրսել, բռնել, ծածկել, փակել, հռչակել, բացել, նստել:

վ կրավորական մասնիկ ստացող –սիրել,գրել,գողանալ,հեռանալ, բռնել, ծածկել, փակել, հռչակել, բացել:

վ կրավորական մասնիկ չստացող-ատել, պատասխանել, կանչել, քայլել, մրսել, նստել:

Այն բայերը, որոնք ստանում են վ կրավորական մասնիկը, պահանջում են որևէ առարկա կամ անձ (ուղիղ խնդիր), որ կկրեն այդ գործողությունն իրենց վրա: Պապը սիրում է (ո՞ւմ) թոռներին – ուղիղ խնդիր: Արմենը բարձրաձայն կարդաց (ի՞նչը) նամակը – ուղիղ խնդիր:

Հարցերի փոխարեն լրացրու ուղիղ խնդիր — բառ, նախադասություն:

• Մի ականատես նկարագրում էր (ի՞նչը) դեպքը: • Բնության ուժերը փոխում են (ո՞ւմ) մարդկանց:

• Վայրենիներն ազատ արձակեցին (ո՞ւմ) գերուն: • Վերջապես արևը տաքացրեց (ի՞նչը) քաղաքը:

• Զբոսաշրջիկները միայն երրորդ օրը գտան (ի՞նչը) Գառնիի տաճարը: Գտիր ուղիղ խնդիրները, ընդգծիր:

• Արևը վերևից կրակ է թափում:

• Երկրաշարժը քանդել է նրա խարխուլ կացարանը:

• Անհրաժեշտ դեղը բուժեց ծանր հիվանդին:

• Ամպերը ծածկեցին երկինքը:

• Նահապետը ներս հրավիրեց հարևաններին:

• Ծերունի Մովսեսը, վերցնելով գավաթը, օրհնանքի խոսքեր ասաց, խրատներ կարդաց Նուբարին:

• Նուբարը սուփրա փռեց, սեղանին մի կուլա գինի դրեց:

Նախադասությունը վերլուծել.

• Գարնան առատ անձրևները ջրեցին չորացած դաշտերն ու այգիները:

Անձրևները-ենթակա Ջրեցին-ստորոգյալ Դաշտերն ու այգիները-ուղիղ խնդիր Առատ-որոշիչ Գարնան-հատկացուցիչ Չորացած-որոշիչ Կետադրիր:

1. Քամին շոյում էր տղայի դեմքը, և քաղաքը կանչում էր բյուրավոր լույսերով:

2. Բայց նրանք մի պահ քարացան ու հանգիստ շարունակեցին պարել:

3. Այս պատմությունը ցույց է տալիս, որ հարազատ միջավայրից դուրս հայտնված մարդուն պետք է օգնել ու նեցուկ լինել:

4. ՓարավոնիՌամզես Չորրորդի ժամանակների Եգիպտոսում է դա կազմվել:

5. Քարտեզի վրա տարբեր գույներով օգտակար հանածոների մետաղի, քարի հանածոներն են նշված: 6. Խառնարանի մյուս կողմում ուրիշ հսկայական տիեզերանավեր կան ու այնտեղից մեզ են նայում:

7. «Ապոլոն-11» տիեզերանավով ամերիկացի տիեգերագնացներըԱրմսթրոնգը, Օդրինը և Կոլինգը Լուսին էին թռչում:

8. Հենց ջրի եզրին նարնջագույն, ծանր առարկա տեսավ ռեգբիի գնդակի նման: 9. 1800 տարում երկրի երեսից վերացել է կաթնասուն կենդանիների 33 ձև, իսկ ընդամենը հարյուր հիսուն տարում` յոթանասուներեք:

10. Մարդիկ, միմյանցից հարյուրավոր քայլ հեռու կանգնած, իրար հետ շշնջոցով կարող են խոսել: